212. SAN IGNAZIO GALTZADA / CALZADA DE SAN IGNACIO

Auzoa: Altza

San Ignazio galtzada Larrerdi plazaren ondoan hasten da, Ederrena kalea eta Txingurriaenea pasealekua hasten diren tokian. Handik gora egiten du, Txirrita Bertsolariaren pasealekuaren 35 zenbakiaren ondoan amaituz.

 

XX. mende hasieran Herreratik Jolastokietara doan zonaldean etxeak eraikitzen hasi ziren. Altzako udalak 1932ko ekainaren 7ko udalbatzarrean galtzada hau "Calzada de Pablo Iglesias" bezala izendatu zuen, PSOE alderdiaren eta UGT sindikatuaren fundatzailearen omenez.

Pablo Iglesias. Argazkia: Wikimedia Commons

https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Pablo_Iglesias_Posse,_fundador_del_PSOE.jpg

Pablo Iglesias Posse Ferrolen jaio zen 1850eko urriaren 18an. Aita hil eta familia Madrilera joan zen osaba batekin bizitzeko asmoz. Umezurztegi batean bukatu zuen Pablok eta tipografo lana ikasi zuen, non zigor larriak jasan zituen ama bisitatzera joateagatik 1862ko gabonetan.

Pablo Iglesias egon zen umezurztegia, gaur egun Madrilgo Historia Museoa dena. Argazkia: Wikimedia Commons

https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Museo_de_Historia_de_Madrid_(Espa%C3%B1a)_03.jpg

Heziketa autodidakta izan zuen eta 1870an Madrilgo tipografoek beren ordezkari hautatu zuten Nazioarteko Langileen Elkartean. Friedrich Engelsekin harremanetan jarri eta alderdi sozialista bat eratzeko lanean hasi zen, 1879an PSOE eta 1888an UGT eratuz.

Friedrich Engels. Argazkia: Wikimedia Commons

https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Friedrich_Engels_portrait_(cropped).jpg

1905an Pablo Iglesias zinegotzi hautatu zuten Madrilgo udalean eta 1910an Gorteetako Diputatu hautatu zuten. 1919an Pneumonia batek politika uztera behartu zuen. 1921an PSOEk eszisioa jasan zuen, PCE sortuz. Pablo Iglesias 1925ko abenduaren 9an hil zen Madrilen.

Pablo Iglesiasen hilobia. Argazkia: Wikimedia Commons

https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Cementerio_civil_de_Madrid,_2016_13.jpg?uselang=es

1940an Donostiak Altza anexionatu zuen eta frankistek galtzada honi gaur egun duen San Ignazio izena eman zioten. Galtzada honetaz gain, badago Erdialdean Loiola kalea, hau ere Ignazio Loiolakoaren omenez izendatua.

211. BILINTX KALEA / CALLE DE BILINTX

Auzoa: Erdialdea

Bilintx kalea Kale Nagusitik Lasala plazara doan kale labur bat da, Antzoki Zaharraren alboan.

Indalezio Bizkarrondo Ureña 1831ko apirilaren 30ean jaio zen Donostian. Bilintx goitizenarekin ezaguna, gaztetan eskileretatik erori eta aurpegia desitxuratuta geratu zitzaion, hortik Moko goitizena jaso zuen. Gainera, sokamuturra batean zezenak harrapatu eta herren geratu zen.

Bilintxen erretratua. Biktoriano Iraolak egina.

Irudia: Wikimedia Commons https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Bilintx.jpg

Antzoki Zaharrean lan egiten zuen zaindari bezala. Olerkari, bertsolari eta idazlea izan zen. Amodiozko poesia erromantikoa landu zuen, askotan umore gazi-gozoa erabiliz, baita olerki satirikoak ere. Garaiko Donostiako euskara urbanoa nolakoa zen antzematen da bere obran.

Hainbat olerki idatzi zituen: Triste bizi naiz eta, Juana Bixenta Olabe, Mando baten gañean, Pobriaren suertia, Biyotz erituba... ezagunena Behin batean Loiolan kanta da. Egan taldeak John Denver abeslariaren Annie`s Song abestiaren doinuarekin egindako bertsioak eman zion ospea.

1869an Nikolasa Erkizia Makazaga azkotiarrarekin ezkondu zen eta hiru seme-alaba izan zituzten. Azken karlistaldian, liberalen laugarren batailoian aritu zen guduan.

Bilintx eta bere familia 1870an. Argazkia: Wikimedia Commons

https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Bilintx_familiarekin.png

1876ko San Sebastian egunean, karlistek Arratzain menditik botatako granada batek Antzoki Zaharrean eztanda egin eta larriki zauritu zuen Bilintx. Sei hilabete ondoren, zauri horien ondorioz hil zen, uztailaren 21ean, foruen abolizioaren egunean.

1884ko otsailaren 6an, Donostiako Udalak Bilintx kalearen izendapena onartu zuen, bere lantoki eta bizileku izan zen Antzoki Zaharraren ondoan.

210. SANSUSTENEA KALEA / CALLE DE SANSUSTENEA

Auzoa: Antiguo

Sansustenea kalea Matia kalearen amaieran hasten da, Bentaberri plazan. Aizkorri kaleruntz igotzen da.

Matia kalearen gaineko parajeak Sansustene edo Sansustenea izena zeukan, bertan zegoen etxeagatik. Gaur egun, Aizkorri kalearen 16an, Sansustene elkartea dago.

Sansustenea etxea 1951an. Argazkia: Kutxateka

https://kutxateka.eus/index.php/Detail/objects/356628/s/0

Sansustenea etxearen kokapena gaur egun

1971ko uztailaren 14an Sansustene kalearen izendapena onartu zen. 2014ko urriaren 30ean Sansustenea bezala berrizendatu zuten kalea, baina plaketan oraindik izen zaharra ageri da.

209. IBAIALDE KALEA / CALLE DE IBAIALDE

Auzoa: Martutene

Ibaialde kalea Artolategi kalearen eta Pilarreko Andre Mariaren auzunearen artean dago. Martutene pasealekutik Urumea ibaira doa kalea.

Urumea ibaiko hareak garbitzeko erabiltzen zen lekuan zegoen Ibaialde etxearen izena omen darama kaleak. Ibaialde kaleko etxeak 1950ko hamarkadan eraiki zituzten, Pilarreko Andre Mariaren auzunearekin batera. Etxe hauek UCA bezala izendatu zituzten.

Ibaialde kalearen izendapena 1982ko maiatzaren 13an onartu zen.