227. EUSKAL KORTSARIOEN KALEA / CALLE DE LOS CORSARIOS VASCOS

Auzoa: Amara Berri

Euskal Kortsarioen kalea Kontsulatu kalean hasten da eta Illunbe kalean amaitzen da, Rafael Ruiz Balerdi parkearen ondoan.

Erdi Aroan hasi ziren Europako erresumak kortso agiriak banatzen. Agiri hauek zituzten barkuen kapitainek herrialde etsaien ontziak erasotzeko eta beren zama lapurtzeko eskubidea zuten. Kortsariotza armada handiak eratzeko gastuak ekiditeko era bat zen.

Espainiako Karlos III.ak sinatutako kortso agiria. Irudia: Wikipedia

https://es.wikipedia.org/wiki/Archivo:Patente_de_corso_firmada_por_Carlos_III_de_Espa%C3%B1a.jpg

Ternuako merkataritza babesteko, 1529an, Karlos V.a enperadoreak ontzi etsaiak harrapatzeko kortso agiria eman zien gipuzkoarrei. Agiri onen ondorioz, hurrengo hamarkadetan Donostiako ontzioletan itsasontzi asko egin zituzten kortsoan aritzeko.

Karlos V.a Irudia: Wikipedia

https://eu.wikipedia.org/wiki/Fitxategi:Portrait_of_Charles_V,_Holy_Roman_Emperor,_seated_(1500%E2%80%931558),_formerly_attributed_to_Titian_(Alte_Pinakothek,_Munich).jpg

Kortsarioak batzutan ez ziren etsaien ontziak eta beren zama harrapatzera mugatzen eta pirateria praktikatzen zuten. 1527an Karlos V.ak Martin Irizar kortsarioa urkatzera zigortu zuen, hainbat marinel torturatu, bortxatu eta bordatik botatzeagatik.

Pirata urkatua. Irudia: Wikipedia

https://en.wikipedia.org/wiki/File:Kidd_compressed.jpg

Baziren emakume kortsarioak ere. XVII. mendean, Juana Larando donostiarra ostatu baten eta San Juan izeneko itsasontzi baten jabea zen, Juan de Etxaniz kapitain zuela. Juana ez zen itsasoratzen baina bere ontziaren harrapakinen parte bat jasotzen zuen.

Albaolak egindako Juanita Larando patatxa, San Juan itsasontziaren antzekoa. Argazkia: Kulturklik

https://www.kulturklik.euskadi.eus/ekitaldia/2022/06/19/elkano-itsas-herria-2022-plentzia-/webkklik00-detalle/eu/

XVII. mendea izan zen euskal kortsarioen garairik oparoena baina gainbehera ez zen berehalakoa izan. 1728an sortutako Caracasko Gipuzkoar Konpainiak kortsario flota bat osatu zuen bere interesak babesteko, Vicente Antonio Icuza eta Joaquin Mendizabal kortsarioen aginduetara.

Caracasko Gipuzkoar Konpainiaren akzio bat. Irudia: Wikipedia

https://eu.wikipedia.org/wiki/Fitxategi:Compania_Guipuzcoana_Accion_2124_Madrid_1_junio_1752.jpg

Azken euskal kortsarioa Ixtebe Pellot hendaiarra izan zen. 1765an jaioa, 13 urterekin itsasoratu zen lehen aldiz ontzi kortsario batean. Ontzi espainiar eta britainiar ugari harrapatu zituen. 1856an hil zen, Krimeako gerraren ondoren kortsoa nazioartean debekatu zen urtean.

Ixtebe Pellot. Irudia: Wikimedia Commons

https://commons.wikimedia.org/wiki/File:%C3%89tienne_Pellot.jpg

Euskal Kortsarioen kalearen izendapena 1962ko maiatzaren 21ean onartu zen. Amara-Osinagako zonaldearen urbanizazioa onartzean, kalearen izendapena berretsi zuten 1993ko ekainaren 15ean.

226. TOKIEDER PASEALEKUA / PASEO DE TOKIEDER

Auzoa: Ategorrieta-Ulia

Tokieder pasealekua Jose Elosegi alkatearen hiribidearen eta Bordatxipi eta Ulia pasealekuen artean dagoen auzune bat da. Bordatxipi pasealekutik du sarbidea, baita Jose Elosegi alkatearen hiribidetik ere. Oinezkoentzako sarbidea ere dauka Tokieder pasealekuaren 4 eta 6 zenbakien artean.

Tokieder pasealekuaren izena bertako 21 zenbakian dagoen Tokieder etxeagatik dator.

Tokieder pasealekuaren izendapena 1982ko maiatzaren 13an onartu zen.

225. AIERBE PLAZA / PLAZA DE AIERBE

Auzoa: Loiola

Aierbe plaza Aintzieta pasealekuaren eta Felisa Martin Bravo hiribidearen artean dago, Kantoizar plazaren ondoan.

Aierbe plazaren izena auzoko bertsolari ezagunak ziren Bartolo eta Joxe Aierbe aita-semeengatik dator. Bartolo Aierbe Urrestarazu Gaintzan jaio zen 1906an. Uba bidean dagoen Ubegi baserrira joan zen bizitzera. 1997an hil zen Donostian.

Joxe Aierbe Iraola Ubegi baserrian jaio zen 1934ko urtarrilaren 20an. Martuteneko Arantzazuko Ama ikastolaren sortzaileetako bat izan zen. 2012ko urriaren 5ean hil zen Donostian.

Aierbe plazaren izendapena 2017ko urriaren 26an onartu zen.

224. ALAIALDE AUZUNEA / GRUPO ALAIALDE

Auzoa: Egia

Alaialde auzunea Egia galtzadaren, Jaialai kalearen, Alaiondo auzunearen eta Xabier Aizarna pasealekuaren artean dago.

Alaiondo auzunearen kasuan azaldu genuen bezala, Jaialai kalearen ondoan egoteagatik hartu zuen izena auzune honek ere. Jaialai kalearen izena bertan 1887tik 1932 arte egon zen Jai-Alai frontoiarengatik dator.

Jai-Alai frontoia 1917an. Argazkia: Kutxateka https://www.kutxateka.eus/Detail/objects/69591/s/204

Alaialde auzunearen izendapena 1982ko maiatzaren 13an onartu zen.